LOVE AFFAIR: 'प्रेमसंबंध अपयशी ठरल्यास बलात्काराचा गुन्हा नको'; सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निकाल

Criminal law must not be used to turn failed relationships into rape cases: Supreme Court

प्रेमसंबंधातील अपयशाचे रूपांतर बलात्काराच्या गुन्ह्यात करण्यासाठी Criminal Law चा वापर शस्त्र म्हणून केला जाऊ नये, असे महत्त्वपूर्ण निरीक्षण सर्वोच्च न्यायालयाने नोंदवले आहे. विवाहित महिला 'लग्नाच्या खोट्या आश्वासनाचा' (False Promise of Marriage) आधार घेऊन बलात्काराचा आरोप करू शकत नाही, असे स्पष्ट करत न्यायालयाने छत्तीसगडमधील एका वकिलावर दाखल असलेला FIR रद्द केला आहे. [Pramod Kumar Navratna K vs State of Chhattisgarh].

Case Background

छत्तीसगडमधील बिलासपूर येथील एका ३३ वर्षीय महिला वकिलाने तिच्याच सहकाऱ्याविरोधात बलात्काराची तक्रार दाखल केली होती. तक्रारदार महिला आधीच विवाहित असून तिचा Divorce Case न्यायालयात प्रलंबित होता. तिचे आणि आरोपीचे 2022 पासून Physical Relationship होते. मात्र, आपण गरोदर असल्याचे सांगितल्यानंतर आरोपीने लग्नास नकार दिला आणि तिला मारहाण केली, असा आरोप महिलेने केला होता. छत्तीसगड उच्च न्यायालयाने या प्रकरणी Quashing of FIR ला नकार दिला होता, ज्या विरोधात आरोपीने सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली होती. The case stemmed from an FIR registered in Bilaspur in February 2025. The complainant, a 33-year-old advocate with a child, was in a subsisting marriage, though divorce proceedings with her husband were pending. She met the accused, also a lawyer, at a social event in 2022. The two grew close and eventually entered into a physical relationship beginning in September 2022, which is said to have continued till January 2025.

Observations of the Supreme Court

न्यायमूर्ती बी. व्ही. नागरत्ना आणि न्यायमूर्ती उज्ज्वल भुयान यांच्या खंडपीठाने या प्रकरणावर सुनावणी करताना खालील महत्त्वाचे मुद्दे मांडले: A Bench of Justices BV Nagarathna and Ujjal Bhuyan said the woman was already married and her divorce was still pending, so a marriage with the accused was legally impossible.

Legal Impossibility: तक्रारदार महिला विवाहित होती आणि तिचा घटस्फोट झाला नव्हता. Hindu Marriage Act नुसार, जोपर्यंत पहिला विवाह अस्तित्वात आहे, तोपर्यंत दुसरे लग्न करणे बेकायदेशीर आहे. त्यामुळे आरोपीने दिलेले लग्नाचे आश्वासन पूर्ण करणे कायदेशीररित्या अशक्य होते.

Consensual Relationship: दोघांनाही एकमेकांच्या वैवाहिक स्थितीची कल्पना होती. जेव्हा दोन्ही व्यक्तींना माहित असते की त्यांचा विवाह होऊ शकत नाही, तेव्हा 'लग्नाच्या आमिषाने फसवणूक झाली' हा तर्क टिकत नाही. हे स्पष्टपणे Consensual Relationship (परस्पर संमतीने असलेले संबंध) असल्याचे न्यायालयाने म्हटले.

Antagonistic Claims: "विवाहित असणे आणि त्याच वेळी लग्नाच्या खोट्या आमिषाला बळी पडणे या दोन गोष्टी एकमेकांच्या पूर्णपणे विरोधात (Antagonistic and Antithetical) आहेत," असे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले.

"हे प्रकरण प्रेमसंबंध अपयशी ठरल्यानंतर (Consensual relationship gone sour) निर्माण झालेली कटुता वाटते. वैयक्तिक संबंधांमधील वादासाठी राज्याला किंवा कायदेशीर यंत्रणेला गुंतवणे चुकीचे आहे." — Supreme Court of India

Conclusion

सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, बलात्काराचा गुन्हा (Rape Charge) तेव्हाच सिद्ध होऊ शकतो जेव्हा लग्नाचे आश्वासन सुरुवातीपासूनच खोटे असेल आणि केवळ शारीरिक संबंधांसाठी ते दिले गेले असेल. या प्रकरणात संबंध परस्पर संमतीने होते, असे मानत न्यायालयाने वकिलाविरुद्धचा Criminal Proceedings रद्द करण्याचा आदेश दिला.

या केसचे Citation हवे असल्यास कमेन्ट बॉक्समध्ये मेसेज टाका, पाठविले जाईल.