जिल्हा व सत्र न्यायाधीशाला भारताच्या इतिहासात प्रथमच झाली थेट फाशीची शिक्षा...
Historical Death Sentence to District and Sessions Judge
भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या इतिहासात अनेक खळबळजनक खटले चालले, परंतु Upendra Nath Rajkhowa यांचा खटला हा सर्वात विदारक आणि धक्कादायक मानला जातो. याचे कारण म्हणजे या प्रकरणातील मुख्य आरोपी स्वतः एक District and Sessions Judge होते. ज्या हातांनी न्यायाचे तराजू धरले होते, त्याच हातांनी आपल्या संपूर्ण कुटुंबाचा बळी घेतला.
1. आरोपीची पार्श्वभूमी (Background of the Accused)
English Summary: Upendra Nath Rajkhowa was a high-ranking judicial officer. He was serving as a District and Sessions Judge in Dhubri, Assam.
उपेंद्र नाथ राजखोवा हे आसाममधील न्यायिक सेवेतील एक प्रतिष्ठित नाव होते. निवृत्तीच्या वेळी ते Dhubri येथे जिल्हा आणि सत्र न्यायाधीश म्हणून कार्यरत होते. समाजातील एक सुशिक्षित, प्रतिष्ठित आणि कायद्याचे रक्षण करणारा चेहरा म्हणून त्यांची ओळख होती. १९७० मध्ये ते निवृत्त झाले, परंतु नियमानुसार त्यांनी आपला शासकीय बंगला लगेच सोडला नाही.
2. गुन्ह्याचा घटनाक्रम (The Sequence of Crime)
English Summary: The murders took place in February 1970. Rajkhowa killed his wife and three daughters and buried them in the bungalow premises.
फेब्रुवारी १९७० च्या दुसऱ्या आठवड्यात ही भयावह घटना घडली. राजखोवा यांचा मुलगा आणि इतर नातेवाईकांना जेव्हा त्यांच्या कुटुंबातील इतर सदस्यांबद्दल विचारणा केली, तेव्हा राजखोवा यांनी अतिशय शांतपणे उत्तरे दिली. त्यांनी सांगितले की, त्यांची पत्नी आणि तीन मुली फिरायला किंवा नातेवाईकांकडे गेल्या आहेत.
परंतु, अनेक दिवस उलटूनही जेव्हा कोणाशीच संपर्क झाला नाही, तेव्हा संशयाची सुई राजखोवा यांच्याकडे वळली. त्यांच्या वागण्यात कमालीचा थंडावा होता. त्यांनी घरातील नोकरांनाही काही ठराविक भागात जाण्यास मनाई केली होती.
3. धक्कादायक उलगडा आणि तपास (The Investigation)
English Summary: Police found the bodies buried inside the compound of the official residence. Rajkhowa fled to Siliguri.
राजखोवा यांच्या मुलाला वडिलांच्या वागण्यावर संशय आला. त्यांनी पोलिसांत तक्रार केल्यानंतर तपास सुरू झाला. दरम्यान, राजखोवा हे धुबरी सोडून पळून गेले. त्यांना शोधण्यासाठी पोलिसांनी शोधमोहीम राबवली. अखेर ते पश्चिम बंगालमधील Siliguri येथील एका हॉटेलमध्ये सापडले.
जेव्हा पोलिसांनी त्यांना घेरले, तेव्हा त्यांनी स्वतःच्या गळ्यावर वार करून आत्महत्येचा प्रयत्न (Attempt to suicide) केला. त्यांना वाचवण्यात यश आले आणि शुद्धीवर आल्यावर त्यांनी जे सत्य सांगितले ते ऐकून पोलीस दल हादरले. त्यांनी कबूल केले की, त्यांनी आपली पत्नी आणि तीन मुलींची हत्या करून त्यांचे मृतदेह त्यांच्या शासकीय बंगल्याच्या आवारातच गाडले आहेत.
तपासादरम्यान बंगल्याचा परिसर खोदला असता, तिथून चार सांगाडे बाहेर आले. हे मृतदेह राजखोवा यांची पत्नी आणि त्यांच्या तीन तरुण मुलींचे होते.
4. न्यायालयीन लढा (Legal Proceedings and Trial)
English Summary: The case was based on circumstantial evidence and a written confession. The Trial Court awarded the death penalty.
या खटल्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे आरोपी स्वतः कायद्याचा जाणकार होता. त्यामुळे पुराव्यांशी छेडछाड होण्याची शक्यता अधिक होती. मात्र, पोलिसांनी Circumstantial Evidence (परिस्थितीजन्य पुरावा) अतिशय मजबुतीने गोळा केला होता.
Trial Court (सत्र न्यायालय): सत्र न्यायालयाने पुराव्यांच्या आधारे राजखोवा यांना दोषी ठरवले आणि त्यांना Death Penalty (फाशीची शिक्षा) सुनावली.
High Court (उच्च न्यायालय): राजखोवा यांनी गौहत्ती उच्च न्यायालयात धाव घेतली. तिथे त्यांनी असा युक्तिवाद केला की त्यांनी हे कृत्य मानसिक अस्वास्थ्यामुळे केले. मात्र, पुराव्यांवरून हे स्पष्ट झाले की हत्या अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने करण्यात आली होती.
5. सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल (Supreme Court Judgment - 6 August 1974)
English Summary: On August 6, 1974, the Supreme Court upheld the death sentence. Justice V.R. Krishna Iyer and others presided over the case.
हे प्रकरण शेवटी सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचले. ६ ऑगस्ट १९७४ रोजी न्यायालयाने आपला अंतिम निकाल दिला. न्यायालयाने नमूद केले की: १. हा गुन्हा "Rarest of Rare" (दुर्मिळातील दुर्मिळ) श्रेणीत येतो. २. एका न्यायधीशाने, ज्याला कायद्याचे पूर्ण ज्ञान आहे, अशा प्रकारे थंड डोक्याने खून करणे हे समाजासाठी घातक आहे. ३. राजखोवा यांनी दिलेला 'मानसिक असंतुलनाचा' बचाव पुराव्यांच्या अभावी फेटाळून लावला.
6. हत्येचे कारण काय होते? (Motive behind the Murders)
English Summary: The exact motive remained a mystery, but some believe it was due to domestic disputes or psychological breakdown.
राजखोवा यांनी हे हत्याकांड का केले, याचे ठोस कारण कधीच पूर्णपणे स्पष्ट झाले नाही. काही अभ्यासकांच्या मते, ते त्यांच्या पत्नीच्या चारित्र्यावर संशय घेत होते, तर काहींच्या मते निवृत्तीनंतरच्या भविष्याबद्दल त्यांना प्रचंड नैराश्य आले होते. मात्र, एका उच्चपदस्थ अधिकाऱ्याने इतके क्रूर पाऊल उचलणे हे आजही गुन्हेगारी मानसशास्त्रात (Criminal Psychology) अभ्यासाचा विषय आहे.
7. जोेरहाट कारागृहात (Jorhat Jail) त्यांना फासावर लटकवण्यात आले.
उपेंद्र नाथ राजखोवा यांच्या प्रकरणाचा शेवट त्यांच्या गुन्ह्याइतकाच भीषण आणि कायदेशीर न्यायाचा वस्तुपाठ देणारा ठरला. सर्वोच्च न्यायालयाने फाशीची शिक्षा कायम केल्यानंतर, 14 फेब्रुवारी 1976 रोजी आसाममधील जोेरहाट कारागृहात (Jorhat Jail) त्यांना फासावर लटकवण्यात आले. भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या इतिहासातील ही एक अत्यंत दुर्मिळ घटना होती, जिथे एका माजी जिल्हा आणि सत्र न्यायाधीशाला फाशीची शिक्षा देण्यात आली होती. ज्या हातांनी वर्षानुवर्षे गुन्हेगारांना शिक्षा सुनावली, त्याच हातांना अखेर बेड्या पडल्या आणि त्याच मानेभोवती फाशीचा दोर आवळला गेला. त्यांच्या मृत्यूने या काळजाचा थरकाप उडवणाऱ्या प्रकरणावर अधिकृतपणे पडदा टाकला, परंतु या घटनेने समाजमनावर आणि कायदेशीर वर्तुळात सोडलेले ओरखडे आजही कायम आहेत.
8. या खटल्याचे महत्त्व (Significance of the Case)
हा खटला भारतीय न्यायव्यवस्थेत मैलाचा दगड ठरला कारण:
Equality before Law: कायद्यासमोर सर्व समान आहेत, मग तो सामान्य नागरिक असो वा न्यायाधीश.
Judicial Integrity: या निकालाने हे दाखवून दिले की न्यायव्यवस्था आपल्यातीलच गुन्हेगाराला शिक्षा देण्यास कचरत नाही.
Capital Punishment: फाशीच्या शिक्षेच्या निकषांवर या खटल्याने मोहर उमटवली.
English Search Keywords for Research
Indian Judge sentenced to death for family murder
Upendra Nath Rajkhowa 1974 SC judgment summary
Dhubri Judge murder case 1970 history
Famous criminal cases in Indian Judicial history
Short English Summary Sentences
Upendra Nath Rajkhowa was the first Indian judge to be sentenced to death.
He murdered his entire family (wife and 3 daughters).
The bodies were recovered from his own garden.
The Supreme Court rejected his mercy pleas due to the heinous nature of the crime.
He was hanged to death in 1976 in Jorhat Jail.
निष्कर्ष: उपेंद्र नाथ राजखोवा यांचा खटला ही एक दुःखद आठवण आहे. ज्या न्यायधीशांनी अनेकांना न्याय दिला, त्यांच्याच आयुष्याचा शेवट एका गुन्हेगाराप्रमाणे फासावर झाला. "न्याय हा आंधळा असतो" असे म्हटले जाते, परंतु या खटल्याने हे सिद्ध केले की न्याय हा निस्पृह देखील असतो.